Joseph Campbell

Ik ben het werk van Joseph Campbell , de Amerikaanse literatuurwetenschapper, gespecialiseerd in vergelijkende mythologie, opnieuw aan het lezen, met name zijn boek De held met 1000 gezichten. Zo ontstaat er een connectie met mijn werk als kunstschilder. In de loop van 2025 heeft dat geleid tot het plan om een schilderij uit twaalf onderdelen te maken; een twaalfluik: De Reis van de Held. De schilderijen hebben alle het formaat 80 x 100 cm.

Joseph Campbell

Over Leiderschap en Joseph Campbell. In de 40 jaar dat ik als consultant werkte heb ik ervaren dat de leiding van bedrijf sterk bepalend is voor de vraag of een verandering succesvol wordt gerealiseerd. Tegelijkertijd werd, en wordt, bij veel problemen in organisaties de cultuur als een obstakel voor verandering genoemd.

Een jaar of 20 geleden kwamen mijn ervaringen als consultant en als privé persoon bij elkaar toen ik kennis maakte met het werk van Joseph Campbell. Twee van zijn boeken in het bijzonder: ‘De held met duizend gezichten’ en ‘De reis van de held’.

Leiderschap en Joseph Campbell. Het voornaamste inzicht van Joseph Campbell is dat in alle grote religies, spirituele tradities en mythes en sages een thema altijd terugkomt: Het archetype van de held. Hij noemt de reis van de held ‘n mono mythe. Campbell beschrijft de reis van de held in 12 stappen.

Archetypisch is een held iemand die een oproep aangaat om verantwoordelijkheid te nemen voor het realiseren van een hoger doel. Diens persoonlijk belang en levensloop worden aan dit hoger doel ondergeschikt gemaakt. In dat proces ontwikkelt de held een persoonlijk meesterschap dat haar of hem in staat stelt tot dienend leiderschap.

Twaalfluik

Nu ik niet meer werk ben ik het werk van Campbell opnieuw aan het lezen. Zo ontstaat er een connectie met mijn werk als kunstschilder. In de loop van 2025 heeft dat geleid tot het plan om een schilderij uit twaalf onderdelen te maken; een twaalf luik. Daar ben ik inmiddels druk mee aan de slag. In 2026 post ik iedere maand een schilderij. Eind van dit jaar is het twaalfluik compleet. In september 2026 zijn ze te zien tijdens expositie.

In ‘De reis van de held‘ van Joseph Campbell krijgt het hoofdpersoon een persoonlijke oproep. Het dagelijks leven wordt verstoord. Ik heb het verhaal in de cyclus van één dag geschilderd.

“Stap 3. Weigeren van de oproep” is het derde schilderij in de serie ‘De Reis van de Held‘ van Tom de Haas. Dit werk is diep geworteld in de inzichten van Joseph Campbell, die ons meer vertelt over het heroïsche avontuur.

In dit indrukwekkende 12 luik zien we hoe de symbolen van vrouwelijke en mannelijke energie ons de weg wijzen. In cruciale momenten krijgen we maskers en persona aangereikt. Steenmannetjes en een gidslicht in de haven leiden en dragen ons. Deze beelden sluiten perfect aan bij de reis van de held volgens Joseph Campbell.

Het scenario van de film The Matrix is geschreven volgens de 12 stappen uit de Reis van de held van Joseph Campbell. De hoofdpersoon Neo ontdekt dat hij in een schijnwereld leeft. Hij krijgt de keuze om in de schijnwereld te blijven of terug te keren naar de werkelijkheid. De keuze tussen een rode en een blauwe pil. Wie voor de blauwe pil kiest volgt de reis van de held.

De westerse wereld verandert snel en ingrijpend. Bestaande afspraken en oplossingen werken niet meer. Nieuwe zijn (nog) niet beschikbaar. Al in 2012 publiceerde Manfred van Doorn het boek: Het wiel op nieuw uitvinden; cycli en niveaus van leiderschap’. Het is noodzakelijk om opnieuw te beginnen, andere keuzes te maken. Andere wegen te bewandelen. De inzichten van Joseph Campbell zijn verwerkt in het boek van Manfred van Doorn.

Tijdens het herlezen van Joseph Campbell en Manfred van Doorn voor mijn schilderijen over de reis werd mij duidelijker wat die schat inhoudt. Daarna was ik de eerste tijd teleurgesteld over de eenvoud van wat ik leerde. Geleidelijk ontvouwde de impact van het verkregen inzicht zich.

Joseph Campbell noemt mensen die de reis van de held hebben doorlopen Meester van twee werelden. De eerste is onze dagelijkse werkgelijkheid, waar we in thuis zijn. De tweede werkelijkheid betreft de niet gekende werkelijkheid. De wereld van de ideeën, de mogelijkheden, van het potentieel. Wie in die beide werelden de weg kan vinden, overeind blijft, perspectief ziet en benut die is uitzonderlijk. Ik moest bij meester uit twee werelden meteen denken aan de hindoe god Shiva; die gaat over schepping en vernietiging. Als tweede kwam de lemniscaat in mijn gedachte. Het symbool van oneindige beweging. De verbinding tussen de twee werelden.

Bekijk de hele serie hier